Receptjes voor ‘Beter’Leven

Waarom altijd mijn gezeur over dierenleed, plantaardige voeding, gezondheid? Ik denk dat het komt omdat ik wil opkomen voor andere levende wezens van deze planeet die elk natuurlijk levensrecht door de mens ontnomen wordt. Omdat ik niet kan snappen dat het mensen totaal onverschillig laat. Zelf probeer ik zoveel mogelijk kennis te vergaren, lees veel, denk. Dikwijls loopt de emotionele emmer over, wordt het ook mij ‘teveel’. Als het TE hard wordt, moet ik even naar buiten of schrijf een tekstje. Ik reageert me wel es af, doe wat gek, maar onontkoombaar komt die werkelijkheid altijd terug. Eigen problemen, andermans miserie, de miserie bij de dieren en de smeerlapperij om me heen komen elke keer weer hard binnen. Keer op keer, na elke inzinking, word ik somberder, wijzer, maar ook vastberadener in mijn opstandigheid. Ondertussen probeer ik zelf te leven naar mijn opgedane kennis. Leven ‘zonder’ of zo min mogelijk leed te veroorzaken aan mens, dier en onze planeet.

Ondertussen probeer ik, misschien vruchteloos, anderen van hun cognitieve dissonantie af te helpen door regelmatig hun geweten wakker te schoppen.

Ik begrijp maar niet hoe je als mens, wetende wat er met de dieren uit de dieren industrie allemaal gebeurd, dat je toch nog vlees blijft eten. Je eigen lichaam blijft gebruiken als ‘kerkhof’ voor mishandelde en vermoorde dieren. Daar is mijn verstand niet groot genoeg voor. Veganisme is daarom geen dieet, geen geloof, geen politieke partij, geen elite groep, club of cult.

Het is een bewust, verantwoord, ethische beslissing om ‘nee’ te zeggen tegen dierenmishandeling en uitbuiting. ALSTUBLIEFT kies mee voor compassie en mededogen…

Lieve groetjes met veel innerlijke kracht voor allen die nu een stap in de goede richting willen zetten…

FrankVdC

Boele slaat met zijn woorden de spijker op z’n kop!:

“Als we dus zoeken naar het probleem áchter het probleem van de misdadige uitbuiting van de aarde en de dieren, stuiten we op VERVREEMDING.

Veganisme als vrijheidstrijd is onmisbaar nu. Er móeten mensen zijn die dit onrecht dag in dag uit aan het licht brengen. Er móet een brede beweging zijn van mensen die ‘Nee’ zeggen en ‘Nee’ leven. Veranderd consumentengedrag heeft grote invloed op de markt en de industrie. Deze strijd móet gevoerd worden met mes en vork! En ik ga graag voorop in die strijd!”

Of Cognitieve Dissonantie

Credits: Boele Ytsma

** Samen STOPPEN we de BIO-INDUSTRIE NÚ! **

(Of: de start van een historische bevrijdingsbeweging)

Langzaam begint het me te dagen. Veganisme gaat anno 2018 niet primair over jouw en mijn eetpatroon maar over een breed maatschappelijk protest tegen onrecht dat we niet langer kunnen tolereren in onze samenleving! Ik denk daarom dat we een onderscheid moeten maken tussen enerzijds jouw persoonlijke RECHT om zelf te weten wat je eet (en of dat wel of niet volledig plantaardig is) en anderzijds onze gezamenlijke morele PLICHT om een groot maatschappelijk onrecht te stoppen.

Kijk, jouw leven is jouw leven en het is een groot goed dat we elkaar in hoge mate vrij laten in onze lifestylekeuzes (zolang we anderen er maar niet mee schaden). We bemoeien ons ook niet met elkaars partnerkeuze, carrière, vrijetijdsbesteding of vakantiebestemming. In alle eerlijkheid: wat jij eet en niet eet kan me werkelijk niets schelen. Natuurlijk heb ik ideeën over wat gezonde voeding is, maar hé, wie ben ik…? – het is jóuw leven. Jij bent vrij om te eten wat je wilt!

Ik zal je daarom niet vragen om veganist te wórden, ik vraag je alleen om je tijdelijk aan te sluiten bij een breed maatschappelijk protest, zo lang dat nodig is. Jij bent nodig in de strijd tegen een misstand die alleen met vereende kracht kan worden gestopt! De manier waarop onze economie een kille en wrede ‘machine’ heeft gebouwd om onze gulzigheid naar vlees en melk te bevredigen kan op geen enkele manier worden gerechtvaardigd. Het is een smet op onze beschaving! We produceren miljarden dieren die onder schandalige omstandigheden een zo kort mogelijk leven leiden zodat wij kunnen nemen wat wij willen: eieren, melk en vlees. Omdat efficiëntie van het productiesysteem belangrijker is dan het welzijn van de dieren hebben we hiermee een hel gecreëerd voor dieren. Een onzichtbare, onhoorbare hel achter de raamloze muren en gesloten deuren van megastallen en slachthuizen. Geen enkele beschaving heeft ooit zoiets wreeds gebouwd – het is een schande.

En dat onrecht MOET STOPPEN! Dat ben je toch met me eens? Niemand kan dit toch oké vinden? Nog even los van de vraag wat je van veganisme vindt, ook jij kunt toch niet achter deze gruwelijke industrie staan? Als jij ook weerstand voelt bij de beelden van megastallen, veetransport en slacht, dan wéét je toch dat dit niet klopt!

Het MOET stoppen! We moeten als samenleving een manier vinden dit onrecht te stoppen. En in alle eerlijkheid: dat is NIET MOEILIJK! Denk even met me mee: als de helft van de Nederlanders uit protest zou stoppen met kopen en gebruiken van álle dierlijke producten, zouden we industrie en de politiek onmiddellijk op de knieën hebben. Niks werkt sneller en effectiever dan een massale boycot van de producten uit deze industrie!

Mensen hebben in de geschiedenis vaker met een breed protest groot onrecht gestopt: de slavernij, de apartheid, de onderdrukking van vrouwen, de kolonisatie. Het kán dus! En aangezien het onrecht van de industriële landbouw en de bio-industrie volledig geld-gedreven is, kunnen we dat heel goed zélf beëindigen. Als de markt inzakt, stopt het onrecht onmiddellijk.

Ik vraag je daarom om je aan te sluiten bij het enige protest dat écht helpt: het protest met euro’s. Je hoeft geen veganist te wórden, je protesteert alleen krachtig tegen het grootste onrecht dat we kennen!Stop nu radicaal met het kopen van alle dierlijke producten – geen vage en ongevaarlijke halfslachtige gebaren als ‘ik eet wat minder’ of ‘ik eet alleen biologisch vlees’ – Nee, een radicaal en ondubbelzinnig NEE tegen elke vorm van dierenuitbuiting – zo lang als het nodig is!

Als we nu ons massaal verenigen in een voelbaar protest tegen dierenuitbuiting in de bio-industrie, dan kan dat heel snel tot het verleden behoren. Wees dus moedig en krachtig en doe mee. Boycot elke vorm van dierenuitbuiting! Vergeet even dat je het lekker vindt. Misschien ervaar je het inderdaad als een offer, dat kan. Bedenk dan waarom je dat offer brengt: je maakt deel uit van een historische bevrijdingsbeweging. Je doet dit niet voor jezelf! Geloof me: als dit de tijd is om deze misstand in onze samenleving aan het licht te brengen en te beëindigen, dan wil je aan de kant van de bevrijding staan. Je wilt toch niet de geschiedenis ingaan als een verdediger van dit onrecht?

Hoe ziet dit protest er uit?

1. Eet geen dieren en geen producten van dieren (eieren en melk) zolang er in onze samenleving nog industriële veeteelt en visserij is! Geen vlees, geen vis, geen eieren en geen zuivel – helemaal NIKS! Een boycot van alle producten waar dieren voor lijden. Het krachtigste signaal is een radicaal en integraal NEE!

2. Vertel waarom je het doet en daag je vrienden, familie, collega’s uit zich aan te sluiten bij dit protest. Vertel hen waarom dit zo belangrijk is, desnoods met beeld en geluid. Maak zoveel bondgenoten in dit protest als je kunt! Laat zien dat je een strijder bent in deze strijd en wees daar trots op.

3. Geef niemand een excuus om het wél te doen. Als jij allemaal ‘uitzonderingen’ bedenkt waarom je toch nog vlees of dierlijke producten kunt eten (ik ken de boer / het zijn mijn eigen kipjes / het was humane slacht), zullen anderen zich daar achter verschuilen. Blijf je herinneren dat je deel uitmaakt van een bevrijdingsbeweging met een missie. Je doet het voor de dieren!

4. Realiseer je dat het ondermijnen of nuanceren van het protest tegen dit onrecht feitelijk het steunen is van de onderdrukker (lees: de bio-industrie). Opnieuw: dit gaat niet over jou of mij; onze persoonlijke visies op voeding en lifestyle zijn nu even niet belangrijk meer… dit gaat om een zo effectief mogelijk protest tegen het grootste onrecht in onze samenleving. En daarin zijn maar 2 posities: je steunt het protest of je steunt het onrecht!

Ik denk dat we op deze manier de industriële veeteelt en bio-industrie op de knieën kunnen krijgen! De macht ligt in onze handen. Wij zij zelf de economische motor die deze misdaad blijft voeden en wij zijn dus zelf ook degenen die het móeten stoppen.

Of je nou een verstokte vleeseter bent, dol op je kaasjes, al jarenlang vegetariër of een overtuigde Paleo-eter… sluit je aan bij dit protest! Alsjeblieft, stap over je schaduw heen en wees een bevrijder! Als deze misdaad voorbij is en onze samenleving is geheeld van deze wond, kunnen we, wat mij betreft, verder praten over wat de meest passende manier van leven en eten is en hoe dieren daar wel of niet een plek in hebben. Maar zolang dit onrecht nog in ons midden bestaat wordt elk gesprek daarover scheef getrokken.

Het is tijd voor een krachtig NEE!

** Een PETITIE werkt prima… om je te verstoppen **

Even dacht ik dat het steeds weer terugkerende nieuws over de vreselijke misstanden in de slachthuizen mensen in 2018 wakker zou schudden. Dat mensen nu eindelijk in zouden zien dat we een onaanvaardbarer industrie hebben gebouwd rond dieren die alleen maar in leven zijn om iets te leveren. Dat mensen een beeld zouden krijgen hoe het ook in de weken en maanden gaat vóórdat een dier geslacht wordt – het is immers niet wezenlijk anders! Dat mensen zouden inzien dat de slachthuizen maar één schakeltje is in een lange efficiënte keten van hebzucht en gulzigheid die eindigt in een wrede dood, en dat dus die hele keten van uitbuiting niet meer kán in de 21e eeuw. Ik hoopte dat de mensen die écht de macht hebben om dit meteen te stoppen nu hun macht zouden inzetten: de consument! Dat ons de schellen van de ogen zouden vallen.

Maar ik heb me vergist.

Het egoïsme zit toch dieper. De conditionering is toch sterker. Deze alarmbellen luiden nog niet hard genoeg. Het sentiment is te dun. De meeste mensen blijven hun verslaving aan dode dieren en de borstvoeding van koeien toch belangrijker vinden dan het welzijn van miljoenen dieren. Een petitie die de overheid vraagt de slacht wat humaner te maken moet het geweten sussen – en met succes! Een petitie heeft geen effect, het is een slag in de lucht. Het is een prima verstopplekje voor je geweten: “ik heb getekend, we kunnen weer verder”. En zo wordt de enige stem die wérkelijk onmiddellijk invloed heeft – de besteding van je geld – niet gebruikt…

Ik voel daar diepe teleurstelling bij. Zijn mensen echt zó op hun eigen genot gericht dat ze deze misdaden niet wíllen zien? En ik snap het niet. De stap naar een plantaardig eetpatroon is zó simpel en zó effectief en zó belonend, dat het alleen nog onwil kan zijn om niet een ondubbelzinnig NEE tegen de industrie van uitbuiting te laten klinken.

** De grens van JOUW VRIJHEID is de vrijheid van de ander **

(of: de upgrade van onze beschaving)

Vrijheid is een groot goed, zo voelen we allemaal. Vrijheid vieren we. Vrijheid koesteren we en vrijheid beschermen we met afspraken en wetten… en als het moet met geweld.

Vrijheid is een ingewikkeld begrip. De simpelste definitie van vrijheid is: kunnen doen wat je wilt, kunnen denken wat je wilt en kunnen zeggen wat je wilt. Toch zitten er altijd grenzen aan wat kán. Stel je voor dat je WILT vliegen zoals een vogel of WILT zwemmen als een vis. Dat KUN je niet, want je hebt geen vleugels en geen kieuwen. Jouw lichaam laat dat niet toe. Je bent dus niet ‘vrij’ om te vliegen als een vogel of te zwemmen als een vis, hoe graag je ook wilt. Toch ervaren we dat niet als ónvrijheid. We accepteren de fysieke beperkingen van ons mens-zijn als een gegeven en ervaren onze vrijheid bínnen die grenzen. Dat is een interessant gegeven: vrijheid ervaren we dus binnen de grenzen van het mogelijke.

En er zijn meer grenzen. We vinden het bijvoorbeeld ook heel terecht dat we als samenleving elkaar beschermen tegen geweld en diefstal. We ontzeggen elkaar dus de vrijheid om een ander de schaden. We accepteren dat we elkaar begrenzen in gedrag dat anderen pijn doet, beschadigt of onderdrukt. Ook al zegt iemand heel graag iemand anders te willen beschadigen, we gunnen hem of haar die vrijheid niet. We vinden geweld, beroving, onderdrukking en aanranding niet toelaatbaar en dus begrenzen we onze vrijheid vrijwillig. En ook deze grenzen ervaren we niet als ónvrijheid, maar juist als veiligheid. Vrijheid ervaren we bínnen die veilige grenzen.

Een wereld waarin het individu ongebreideld kan doen wat het wil doen (ongeacht de consequenties voor anderen) heet anarchie. Niemand wil in zo’n totaal onveilige wereld leven. We realiseren ons dus heel goed dat de grens van mijn persoonlijke vrijheid ligt in de bescherming van de vrijheid van de ander. Vrijheid is geen absoluut begrip maar een kwaliteit van respectvol samenleven. Vrijheid kan niet bestaan zonder het kompas van compassie (voor de ander) en zonder het kompas van een moraal. De vrijwillige beperking van de vrijheid van het individu binnen een samenleving is een blijk van beschaving!

Waarom deze uiteenzetting over vrijheid? Wel, omdat mij in de discussie over veganisme vaak door critici wordt gevraagd: wil je mij MIJN VRIJHEID ONTNEMEN om vlees te eten en melk te drinken? Zou je mij dat, als jij het voor het zeggen had, desnoods met geweld willen verbieden?

Dat is een interessante vraag. Want wat zeg je dan: ‘mijn vrijheid om vlees te eten en melk te drinken?’ Er is geen dier dat zijn of haar lichaam vrijwillig geeft om gegeten te worden – het wordt onvrijwillig gedood. En er is geen koe die vrijwillig zich van haar kalf en melk laat beroven. Dus aan het kant van het dier is er in deze situatie geen sprake van vrijheid. JOUW VRIJHEID om vlees te eten en melk te drinken staat gelijk aan het ONTNEMEN van de VRIJHEID van de betreffende dieren. Je vraagt me dus of ik het oké vind dat jij de vrijheid van dieren ontneemt!

Het gesprek over de vrijheid om wel of niet dieren te eten en hun producten te nemen, plaatst ons dus oog in oog met de vraag: hoe zien wij dieren? Hebben dieren recht op vrijheid en veiligheid? Spelen dieren een serieuze rol in ons nadenken over moraal en samenleven? Kan het welzijn van een dier een reden zijn om de vrijheid van een mens te beperken? Of is een dier maar een ‘ding’, een gebruiksvoorwerp waarover we naar believen kunnen beschikken en die we kunnen en mogen laten lijden voor onze eigen vrijheid?

Ik kan die vraag voor jou niet beantwoorden. Ik zie wel hoe de moderne samenleving en de industriële landbouw die beantwoordt. Daarin hebben dieren géén rechten, géén vrijheid, géén bestaansrecht. Ik vind dat persoonlijk een armoedige en wrede samenleving en industrie en ik schaam me daarvoor. Ik denk dat we als mensheid en als samenleving een ongelofelijk mooie en waardevolle stap zouden zetten als we onze eigen vrijheid vrijwillig begrenzen om die van kwetsbare dieren te beschermen. Ik denk> dat het een upgrade zou zijn van onze beschaving! En ik zal daar inderdaad voor strijden.

Credits: Boele Ytsma

** Wat is JOUW ANTWOORD aan je (klein)kind? **

Ik zal me niet wagen aan voorspellingen, maar ik verwacht wel dat we binnen een jaar of 5 à 10 vastlopen in onze omgang met de aarde. Dat we plotseling beseffen hoe kortzichtig en egoïstisch we zijn geweest. En dat we ons met schaamte realiseren dat het echt niet oké is hoe wij dieren hebben uitgebuit in een industriële machine die ons goedkoop vlees en melk leverde. Dat we met een schok ontdekken hoe hoog de prijs is van onze gulzigheid. Eerlijk gezegd hoop ik dat dat geen 5 jaar meer duurt. En ik hoop vooral dat dat inzicht dan nog op tijd is, dat we het leven op aarde niet inmiddels onherstelbaar hebben beschadigd.

Maar dat inzicht en die omslag komt vroeg of laat, zoveel is zeker. Dat betekent dat jouw kind of kleinkind over 10 of 20 jaar zal horen hoe wij in 2018 omgingen met de grond, de lucht, de zee en de dieren en verbaasd zal vragen: ‘Heb jíj dat echt meegemaakt?’ Als hun geschiedenisboeken dan vertellen hoe wreed en roekeloos wij aan het begin van de 21e eeuw het leven vernietigden, zullen kinderen ons vragen: “Hoe was dat dan? Aten jullie echt voedsel met vergif? Echt? Maakten jullie echt 1,8 miljoen dieren per dag dood? Deden júllie dat? Stonden honderden huilende moederkoeien echt in stalen kooien om zich van hun melk te laten bestelen? Ging dat zo? Versnipperden jullie echt duizenden jonge haantjes alsof het afval was?” Ze zullen met afgrijzen terugkijken op deze diepzwarte periode van uitbuiting en vervuiling. Ze zullen verbijsterd zijn over deze eeuw waarin we het laatste oerbos kapten om veevoer te verbouwen en de oceaan leeg visten omdat we dode vissen een gezonde lekkernij noemden.

Ze zullen het niet begrijpen!

En dan komt natuurlijk de onvermijdelijke vraag: ‘Hé pap, hé mam, hé opa, hé oma, wat deed jij toen? Deed je mee? Kocht en at je de producten uit die vreselijke industrie? At jij dode dieren? Kon het je echt niks schelen hoe die dieren werden behandeld? Keek je weg? Praatte je het voor jezelf goed? Wist je het niet? Echt waar, wist je het niet…? Of stond je op, was je een rebel in die wrede tijd? Heb je geprotesteerd? Durfde je de spot en kritiek van andere mensen te ondergaan omdat je vocht tegen dit onrecht? Was je een voorbeeld en een voorloper omdat je dacht aan… mij?’

Wat moet je dan antwoorden? Kun je dan écht eerlijk zijn? Denk je dat je dan trots zult voelen over wat je hebt gedaan en hebt gelaten? Of voel je dan misschien toch schaamte en spijt? Je mag best weten dat het antwoord op deze vraag mijn diepste motivatie is om op te staan en te doen wat ik kan.

Maar, weet je? Het is nog niet zover. Je kunt vandaag nog iets doen waar je later trots op kunt zijn. Iets waar je (klein)kinderen je dankbaar voor zullen zijn. Jouw keuzes van vandaag bepalen wat jij dán naar waarheid kunt zeggen…

Denk aan hén!

Doe het voor hén!

Wat is jouw antwoord?

credits: Boele Ytsma

** Leven en LATEN LEVEN **

Waarom zo hard oordelen over mensen die vlees en eieren eten uit de bio-industrie, melk drinken uit de melk-industrie, vis eten uit de industriële visserij? Zij vallen jou toch ook niet lastig met hun overtuigingen? Waarom jij hen dan wel? Laten we elkaar vooral in liefde zien en met rust laten – ‘leven en laten leven!’

Het zou komisch of zelfs hilarisch zijn, als het niet zo triest was… iemand die dode dieren eet zegt tegen iemand die dat bewust NIET doet: ‘leven en… láten leven’. Ehh, wie van de twee láát de dieren daadwerkelijk leven? De vleeseter? Nee toch? En wie van de twee leeft hier het motto: ‘leven en doodmaken voor mijn genot?’

Als je het vlees van dode dieren wilt eten, als je melk wilt drinken van moederkoeien die bestolen zijn van kalf en melk, dóe het! Maar sta er dan ook voor! Zeg dan dat je vindt dat dat jou toekomt. Zeg dan dat je jouw genot belangrijker vindt dan het welzijn van deze dieren. Zeg gewoon wat het is en maak er geen mooie verhaaltjes van. Wees eerlijk en ik beloof je: dan laat ik je met rust. Maar ga geen verstoppertje spelen met wollige taal. Ga je gedrag niet toedekken met onzinpraatjes als ‘leven en laten leven’ – want dat doe je niet.

Hetzelfde gebeurt met het woord liefde. Ik zie op Facebook mensen het woord liefde te pas en onpas gebruiken… terwijl ze intussen gewoon vlees, vis, eieren of zuivel blijven gebruiken. En dat is een contradictio in terminis. Liefde gaat immers nooit samen met uitbuiting, beroving en moord, in geen enkele taal, in geen enkele cultuur! Liefde wil verbinden, liefde wil helen, liefde wil delen. Liefde geeft en neemt nooit met geweld!

Weet je, om een aantal dingen kunnen we gewoon niet heen: vlees is een dood dier. Jij kunt alleen vlees eten als er een dier gedood is. Dat dode dier was nog heel jong, heeft in gevangenschap geleefd onder zeer onnatuurlijke omstandigheden en is op een vreselijke manier in een bomvolle vrachtauto vervoerd naar het slachthuis en daar zonder pardon gedood. Tot zover een verslag van hoe dat gaat. Jij en ik kunnen verschillen in ons oordeel daarover, maar dat is wat het is. Harde feiten. Jij kunt het oké vinden, terwijl ik dat niet oké vind – dat is jouw en mijn goed recht. Agree to disagree.

Maar je kunt het GEEN LIEFDE noemen. Woorden kunnen heel véél betekenissen hebben, maar kunnen niet álles betekenen. Dan blaas je de taal op. Je kunt dus de liefdeloze, super-efficiënte veehouderij en slacht van dieren van alles noemen… maar geen liefde. Dat is geen mening, dat staat onze taal eenvoudig niet toe. En dus is het eten van de producten uit deze liefdeloze en wrede industrie ook liefdeloos. Sorry, mooier kan ik het niet maken…

Laten we dus alsjeblieft helder en eerlijk blijven communiceren. Ga staan voor wat jij oké vindt! Maar blaas het gesprek niet op door woorden te vullen met een betekenis die ze niet kunnen dragen. Dan verliezen we het contact met elkaar en de werkelijkheid.

Credits: Boele Ytsma

** Het goede nieuws van COGNITIEVE DISSONANTIE **

(of: hoe jouw geweten het tóch gaat winnen)

Één van de meest gehoorde waarschuwingen die ik dezer dagen krijg is deze: “Als je vleeseters en melkdrinkers zo HARD en DIRECT confronteert met gevolgen van hun eetpatroon (met woorden of beelden), zullen ze zich eerder van je áfwenden dan naar je luisteren. Ze zullen een hekel krijgen aan die harde, liefdeloze en schreeuwerige veganisten en dus nog minder bereid zijn om de stap naar plantaardig te maken. Nee, die harde toon van jou werkt niet”.

Ik vind dat fascinerend. Vooral omdat het mij nog nooit gevraagd is: “Hé Boele, werkt dat eigenlijk wel, die harde toon? Heb je de indruk dat je mensen bereikt?” Kennelijk is er niet echt interesse in het antwoord – de conclusie is bij voorbaat getrokken: het werkt niet – stop ermee!

Het tegendeel blijkt waar. Het werkt wel. Sterker nog: het werkt geweldig! Ik krijg van ongelofelijk veel mensen persoonlijke berichten dat het ‘bombardement’ van mijn posts hen uiteindelijk heeft overtuigd. Aanvankelijk kritische lezers voelen uiteindelijk dat ze hun verzet moeten opgeven. De één na de ander moet het aan zichzelf toegeven: ik kan het anno 2018 niet langer verantwoorden om vlees, vis, eieren en zuivel te gebruiken. Het botst met mijn diepste waarden!

Ik denk dat ik wel weet hoe dat komt.

Veel mensen lopen al maanden of jaren met een diep onderbuikgevoel rond: het klopt niet, het klopt niet… We weten het allemaal wel! Niemand kan écht kijken naar de beelden uit de bio-industrie of de slachterijen. Niemand vindt het écht oké hoe wij met de aarde en de dieren omgaan. Mensen hebben een diep moreel kompas dat ‘NEE!’ zegt tegen deze wrede en vernietigende industrie van dood en verderf. Maar er ligt zoveel overheen. Diepe conditioneringen bijvoorbeeld: ‘we hebben het altijd zo gedaan, we hebben het nodig, de dieren zijn er voor ons, als het echt zo erg zou zijn, doet de regering er wel wat aan…’. Bovendien leven we in een samenleving waarin vrijwel iedereen het nog dagelijks doet, dus is het moeilijk om echt te gaan staan voor dat diepe gevoel dat het níet klopt.

Dat betekent dat vrijwel iedereen rondloopt met een innerlijk gesprek tussen: ‘nee, ik wil dit niet meer’ en de talloze ‘ja maars’. Het is een kloof tussen je diepste waarden en je dagelijkse leven – die twee matchen niet. We noemen dat ‘cognitieve dissonantie’. Een dissonant is in de muziek een ‘valse’ toon, twee noten die samen niet een harmonieuze klank geven. Dat doet cognitieve dissonantie ook: je waarden en je geleefde leven vormen geen harmonie… er klinkt iets vals! En dat is geen fijn gevoel.

Die cognitieve dissonantie is daarom slecht nieuws én goed nieuws. Het slechte nieuws is dat héél veel mensen niet volgens hun waarden en innerlijk kompas leven. Als ze dat wel zouden doen, zouden we niet zó diep in de ellende zitten nu. Maar het goede nieuws is dat die cognitieve dissonantie voor niemand fijn is en dus een voortdurende innerlijke vraag stelt om je leven te veranderen. Je diepste waarden veranderen kun je niet, maar je lifestyle wel. De onrust van de cognitieve dissonantie geeft een constante innerlijke druk die je leven wil veranderen. En precies dat is de reden dat het helpt om er wat ‘druk van buiten’ aan toe te voegen – dan wordt de onrust vanzelf niet meer te harden en ga je om!

De ‘druk’ van buiten is het lugubere nieuws over de slachterijen, de wetenschappelijk rapporten die alarm slaan, de talloze documentaires die het leed zichtbaar maken, de honderden veganisten die op sociale media foto’s, video’s en teksten delen. Al die beelden en al die woorden resoneren met jouw diepste waarden die roepen: het klopt niet, het klopt niet… Veganisten hoeven jou helemaal niet te overtuigen dat het fout is om dieren te mishandelen en ze als ‘machines’ of als ‘dingen’ te behandelen – dat weet jouw geweten al lang. Jouw waarden roepen je al weken, maanden, jaren om te stoppen met de producten uit deze liefdeloze industrie. Maar je handelde er nog niet naar. Totdat… totdat de druk van buiten en de druk van binnen te groot wordt. Vroeg of laat wint ook in jou het goede!

Dus ja, het helpt om mensen dag in dag uit voor te houden hoe wreed onze samenleving omgaat met de aarde en de dieren. Ja, het helpt om de druk hoog te houden. Ik heb mezelf beloofd niemand te laten ‘ontkomen’ aan de roep van hun eigen innerlijke waarden. Je weet het al lang! Geef het maar toe: je vindt het niet oké. Je hoeft het niet aan mij toe te geven, maar aan jezelf. Jouw geweten, jouw waarden! Luister naar stem van je geweten, handel naar je diepste waarden, heb moed om je leven in overeenstemming te brengen met jouw waarden.

Wie mij dus ‘bezorgd’ zegt: “Jouw harde taal werkt niet, Boele”, voelt waarschijnlijk ten diepste dat het wél werkt. De druk wordt groter en groter. De stem van je geweten is bijna niet meer te overschreeuwen. Het laat je twee opties: of mij zeggen dat ik mijn mond moet houden… of luisteren naar de stem van je geweten!

reactie op domme praat met credits voor Dr. Annelies Moons.

Jan, het wordt bijna hilarisch uw taalgebruik, het intellect spat er echt af, dit typeert wie u werkelijk bent en natuurlijk ook uw gedachtengoed. De grote wetenschappers der aarde waren vegetariërs omdat ze zich ethische vragen stelde bij het slachten van dieren voor menselijke consumptie. De ontwikkeling van ons brein in zijn geheel, het intellect , het emotioneel leven is niet bij iedereen hetzelfde, dat hangt ook samen met genetische , epigenetische en omgevingsfactoren. Maar u past perfect binnen het plaatje van de huidige Trumpdynastie, egocentrisme , individualisme en lak hebben aan ethiek en problemen van andere mensen. Dit komt vroeg of laat als een boomerang terug in uw gezicht. Ik wens het u niet toe maar de 4 meest voorkomende welvaartsziekten kanker, hart-en vaatziekten, suikerziekte en luchtwegproblemen zijn toe te schrijven aan een ongezonde levensstijl en zijn in 70 tot 90% van de gevallen te voorkomen door een gezond plantaardig voedingspatroon, voldoende lichaamsbeweging , niet roken en zo weinig mogelijk alcoholconsumptie. Dat dierlijk voedsel de dag van vandaag de belangrijkste oorzaak is van kanker is ondertussen wel duidelijk. Niet alleen door het vlees op zich maar ook door alle vetoplosbare kankerverwekkende polluenten die de mens in het milieu dumpt en die via vis en vismeel in veevoeder op ons bord terecht komen. ( Boomerang !) Misschien dat onderstaande namen u toch wel iets zeggen: Pythagoras: “Zolang mensen massaal dieren slachten, zullen zij ook elkaar vermoorden.Inderdaad, hij die het zaad zaait van moord en ellende kan geen liefde en vreugde oogsten”,

Waarlijk, de mens is de koning der dieren, want hij overtreft hen in wreedheid. Wij leven van de dood van anderen. Wij zijn wandelende begraafplaatsen-Leonardo da Vinci.

Ik heb reeds in mijn jonge jaren het eten van vlees afgezworen, en eens zal een tijd komen dat mensen als ik de dierenmoorden met gelijke ogen bezien als men nu de moord op mensen beziet. Je hebt de mens de Koning der dieren genoemd – ik zou echter zeggen: Koning der roofdieren, waaronder jij de grootste bent; want heb je hen niet gedood opdat ze je tot bevrediging van het gehemelte dienen waarmee je van jezelf een graf van alle dieren maakt? Brengt de natuur dan niet voldoende plantaardig voedsel voort waarmee je je trek kunt stillen?” Voltaire: “De vreeslijke bloedbaden die onophoudelijk in onze slachthuizen en keukens plaatsvinden, schijnen ons geen verschrikking meer toe; integendeel beschouwen we deze afschuwelijke praktijken als een zegen van God en danken we Hem in onze gebeden voor deze moordpartijen. Bestaat er wel iets weerzinwekkenders als het eten van lijkenvlees?”

Albert Einstein werd aan het einde van zijn leven vegetariër. Hij at toen geen vlees, vis of vet meer. Hij geloofde dat de mens niet een geboren carnivoor was en zei overtuigd: “niets zal de gezondheid van de mens, en de kansen op overleving op aarde, meer goed doen dan een vegetarisch dieet.”

Plutarchus (±46 – ±126) nam in zijn Moralia een essay op ‘Over het eten van vlees’ (‘De Esu Carnium’). Het essay schijnt niet veel invloed te hebben uitgeoefend op tijdgenoten, maar latere voorvechters van het vegetarisme grepen er op terug. Tolstoi, Rousseau en Shelley citeerden Plutarchus om aan te tonen dat vlees eten onnatuurlijk is. Shelley: “Let the advocate of animal food force himself to a decisive experiment on its fitness, and as Plutarch recommends, tear a living lamb with his teeth and, plunging his head into its vitals, slake his thirst with the steaming blood; when fresh form the deed of horror let him revert tot the irresistible instincts of nature that rise in judgment against it, and sayh, Nature formed me for such work as this. Then, and then only, would he be consistent.” Ook Mary Shelley en Ralph Waldo Emerson vonden Plutarchus verkwikkende lectuur: “Go with mean people and you think life is mean. Then read Plutarch, and the world is a proud place, peopled with men of positive quality, with heroes and demigods standing around us, who will not let us sleep” (citaten uit Mayer en Giehl). Plutarchus zelf klaagde hoe moeilijk het was om vleeseters van hun slechte gewoonte af te helpen. Want door het eten van vlees raakt hun geest beneveld, verzuchtte hij.” Allez, vuur uw verbaal wapen nog maar eens af . Als huisarts in onze moderne gewetenloze, egocentrische en respectloze maatschappij kan ik ondertussen al wel verdragen.

Credits: Boele Ytsma

** Zijn wij UITGEPRAAT? **

Wees nou eerlijk, de redenen om veganist te worden zijn onontkoombaar. De feiten liegen niet.

De bio-industrie is een misdaad tegen de dieren: het is een geoliede super efficiënte moordmachine waarin jaarlijks 70 miljard dieren het leven laten. De intensieve landbouw die nodig is om de miljarden dieren in deze industrie te voeden, is een misdaad tegen de aarde: het vernietigt de oerbossen en de biodiversiteit, het put de bodem uit en het vernietigt het bodemleven en het insectenrijk. Het ene alarmerend wetenschappelijke rapport na het andere toont dit aan.

De wereldwijde veeteelt is veruit de grootste producent van broeikasgassen (vooral CO2 en methaan) en laat daarmee de industrie en de totale vervoersector (die op aardolie draait) ver achter zich. Bovendien levert het één van de grootste bijdragen aan de vervuiling van het milieu met gifstoffen én de verzuring van de oceanen. De wereldwijde visserij vernietigt de visstand zo snel dat wetenschappers vóór 2050 visloze oceanen voorspellen. Hiermee kan de industriële landbouw en visserij worden aangemerkt als ‘ecocide’ (vernietiging van ecosystemen), een misdaad die zeer onterecht niet in internationale gerechtshoven is erkend.

Wetenschappers hebben uitgerekend dat we veelvoud van de huidige beschikbare landbouwgrond nodig hebben om op deze manier de wereld te blijven voeden – en ook als de laatste resten oerwoud zijn gekapt, is dat er niet. En dus wordt ons nu verteld dat de overbevolking het probleem is. Maar dat is het natuurlijk niet. Ons eetpatroon is het probleem. Als we 70 miljard dieren kunnen voeden (met plantaardig voer!), kunnen we dus ook gemakkelijk 7 of 15 miljard mensen voeden met plantaardig voedsel!

Het is bekend dat 70-80 procent van de ziekten waar we tegenwoordig aan lijden, direct verband houden met lifestyle, waarbij voeding een hele grote component is. Welvaartsziekten noemen we dat. Grote bevolkingsonderzoeken tonen aan dat een voedingspatroon dat (voornamelijk) bestaat uit plantaardig voedsel de volksgezondheid en levensverwachting enorm vergroten.

Het zijn feiten. Groteske en lugubere feiten weliswaar, maar toch echt feiten. Je kunt de feiten natuurlijk ontkennen, maar dat zal aan onze problemen niks veranderen. En deze industrie is alleen te stoppen als we stoppen de producten uit deze industrie te consumeren. Wie ze blijft eten, maakt zich mede schuldig aan de genoemde misdaden. De feiten die we onder ogen moeten komen kunnen alleen maar leiden tot een ondubbelzinnig NEE!

Als je je door deze feiten niet gewonnen wilt geven, zie ik maar drie opties voor je:

1. Je ontkent de feiten

2. Het kan je niks schelen

3. Je kunt het niet laten omdat het zo lekker is…

In het eerste geval zijn we uitgepraat. Als je de diagnose van de dokter niet gelooft, kun je denken dat je verder kunt met je leven, maar beter word je niet. Vroeg of laat haalt de werkelijkheid je in. Ontkenning is dom en naïef.

Als het je niks kan schelen, zijn we ook uitgepraat. Misschien denk je: het zal mijn tijd wel duren, na ons de zondvloed! Misschien heb je de hoop verloren en denk je dat er geen redden meer aan is. Misschien waardeer je het leven helemaal niet en vind je het best dat we met z’n allen kapot gaan. Hoe dan ook: het kan je niets schelen. Het zij zo.

Ik wil wel even stilstaan bij die laatste genoemde reden: ‘Het is zo lekker!’ Ik kan het niet ontkennen: tot mijn veertigste levensjaar vond ik vlees, vis, eieren en zuivel ook lekker (inmiddels staat het me tegen). Tot zover jouw gelijk! Maar in alle eerlijkheid: hoe KLINKT dit argument tegen de achtergrond van de genoemde feiten. We hebben het over de grootste bedreiging van ons leven op aarde in de geschiedenis… en jij pruttelt over ‘lekker’? We hebben het over de grootste misdaad tegen het leven die we ooit hebben gekend… en jij zit te mokken omdat jij je eitje, kaassouffleetje of karbonaadje moet missen?

Ehh, moet ik echt uitleggen waar dat op lijkt? Iets met peuters en kleuters? Hoe naïef en egoïstisch is dit! En dat terwijl je kennelijk niet eens weet hoe ongelofelijk lekker, gevarieerd en rijk je kunt eten als planteneter! Nee, ik heb besloten op dit argument niet meer serieus in te gaan. Als jij híer praat over lekker, ben ik met je uitgepraat…

Credits Boele Ytsma

** Veganisme: SENTIMENT of MORAAL? **

Hebben veganisten een kinderlijke, zelfs wat sentimentele kijk op het leven? De natuur is immers een ‘survival of the fittest’, een keiharde en bloederige strijd van leven en dood! Dieren eten dieren en sommige van hen hebben behoorlijk lugubere manieren om hun prooi te doden of ‘vers’ te houden. Dieren kennen geen concepten als ‘zielig’. De natuur kent geen moraal. En lijden hoort er nou eenmaal bij. Veganisten vinden dat allemaal ‘zielig’, maar dat is de natuur – het is nooit anders geweest. En mensen maken daar deel van uit, dus doe niet zo sentimenteel en doe wat we altijd gedaan hebben: eet vlees en eieren en drink je melk – get over it!

Eerlijk gezegd, zie ik dat ook wel: veganisten zijn soms erg sentimenteel. Ze vinden élk dood dier zielig, ook in een natuurlijke setting. Dat lijkt me niet terecht. Elk ecosysteem is een subtiel evenwicht van leven en dood. Daar moeten we niet in willen ingrijpen. Als we rouwen over het verdwijnen van vogels, zijn dat heel vaak insectenetende vogels (zoals de zwaluw). In de natuur zijn sommige dieren nou eenmaal het voedsel voor andere dieren. Is dat wreed, is dat zielig, is dat fout? Nee, dat is natuur.

In mijn ogen is veganisme dan ook geen sentimentele keuze, maar een morele keuze. We zien niet af van het eten van dieren omdat het zielig is, maar omdat het onnodig is en dus immoreel. En we zien ervan af omdat de manier waarop we dieren ‘houden’ immoreel en wreed is. Ik heb in verschillende eerdere posts laten zien dat mensen al lang niet meer deel uitmaken van een natuurlijke voedselketen. De afstand tot de natuur is heel groot geworden. De manier waarop wij aan vlees, vis, eieren en melk komen is niet langer natuurlijk. We moeten er dieren voor in gevangenschap houden, dwingen tot onnatuurlijk gedrag, ze actief beroven van wat ze niet van nature aan mensen geven en ze in koelen bloede doden in een omgeving waar ze geen enkel verweer meer hebben. Dat is een radicale breuk met de natuur.

Mensen zijn morele wezens met een moreel kompas. We hebben besef van goed en kwaad. Het toebrengen van onnodig leed aan anderen, voelt iedereen als fout. Het met geweld afnemen van het bezit van een ander zal niemand goedkeuren. Het doden van iemand om een andere reden dan uit zelfverdediging in een levensbedreigende situatie, keuren we allemaal af. Het is een diepgeworteld moreel besef dat álle mensen hebben.

Veganisme wortelt in dat morele besef, niet in sentiment. Natuurlijk vóelen veganisten ook het lijden van de dieren in de wrede industrieën die we hebben ontworpen voor onze diefstal, maar opnieuw: het is ons morele besef dat zegt: dit is niet oké. De natuur heeft inderdaad geen moraal, maar mensen wel. En er is geen mens op aarde die onvrijwillige opsluiting, beroving, marteling en moord moreel acceptabel vindt.

Voor veganisten is het vanzelfsprekend dit morele kompas ook te gebruiken voor onze omgang met dieren. Dat is een belangrijke zin: onze moraal geldt voor ónze omgang met dieren – we kunnen onze menselijke moraal niet loslaten op de omgang van dieren met elkaar. Dieren hebben geen moraal. Mensen wel. Veganisme gaat over de ménselijke keuzes in de omgang met dieren. Veganisme is niet ‘natuurlijk’, veganisme is geen onvolwassen sentiment, het is een volwassen morele keuze van volwassen morele mensen.

Je hoeft geen dierenvriend te zijn om veganist te worden – het feit dat je een mens bent is reden genoeg!

Credits Boele Ytsma

** LIEG NIET tegen mij! **

Even een gedachtenexperimentje. Waarom noemen we groente en fruit zónder gif ‘biologisch’ (alsof het iets bijzonders is) en groente en fruit mét gif ‘gewoon’? En waarom noemen we biologische producten duur in plaats van gifproducten goedkoop?

Wat nou als we het zouden omdraaien: we noemen alles waar géén gif in zit ‘gewoon’ en vinden dat ook de gewone prijs. En wat nou als we alle producten die wél gif bevatten zouden labelen met een waarschuwing: “PAS OP: bevat restanten van landbouwgif die uw gezondheid ernstig ondermijnen”. En wat nou als we die lagere prijs van producten mét gif een ‘korting’ zouden noemen? Ik bedoel: als mensen vrijwillig die giftige rommel willen eten ‘verdienen’ ze toch een korting?

Onze supermarkten zijn niet eerlijk. We krijgen bij onze producten geen lijstjes met de gebruikte pesticiden, fungiciden en herbiciden. We krijgen wel het aantal calorieën voorgeschoteld, maar niet de liters aardolie die gebruikt zijn voor de teelt van onze granen. We krijgen geen fotootje van de plek waar de kip, het varken of het kalf gestaan heeft (want lopen zat er niet in) tijdens zijn of haar korte en miserabele leven. Er wordt niet bij vermeld onder welke omstandigheden het dier naar het slachthuis is gebracht. Reclames laten ons niet het gekrijs horen van dieren die geslacht worden of het gejammer van pasgeboren kalfjes die hun moeder nooit zullen zien. Al deze hele relevante informatie wordt ons onthouden. Want wat niet weet, wat niet deert…

Dat maakt de strijd voor een gifvrije, duurzame en dierleedvrije wereld zo ongelofelijk moeilijk: we moeten een onzichtbare werkelijkheid zichtbaar maken. Iets nauwkeuriger geformuleerd: we moeten een werkelijkheid die áctief onzichtbaar gehouden wordt, ontmaskeren. Een werkelijkheid die schrijnt en pijn doet. Een werkelijkheid waarvan je je doodschrikt als je écht kijkt. Het vraagt moed om dat te willen zien – en het spijt me te moeten zeggen: die moed hebben veel mensen niet. Die blijven liever in de leugen, blijven liever hun ogen sluiten, blijven liever slapen… Maar ze slapen niet, ze doen alsof, ze sluiten hun ogen. En mensen die doen alsof ze slapen zijn niet te wekken!

Credits: Boele Ytsma

** Zei de ene VEGANIST tegen de andere…**

Zal ik je eens vertellen waar veganisten het over hebben als ze bij elkaar zijn? Over ALLES BEHALVE veganisme. Dat kun je je misschien niet goed voorstellen, he? Want jij ziet natuurlijk vooral veganisten die de hele dag praten (of in mijn geval: schrijven) over veganisme. Mensen voor wie maar één ding belangrijk lijkt: hoe jij eet. Ze vertellen je ongevraagd waar jouw vlees en melk vandaan komen en ze lijken bezeten van maar één ding…

En inderdaad: veel veganisten die ik ken zijn gepassioneerde mensen. Het raakt hun vaak meer dan ze kunnen hebben dat wij als samenleving zo wreed met de aarde en met dieren omgaan. Ze kunnen het niet uitstaan dat anderen dat niet zien en dus gaan ze soms schreeuwen. Dat maakt ze niet altijd even sympathiek, dat is waar. Maar het is wel heel begrijpelijk: ze zien iets dat hen oprecht pijn doet. En ze zien ook dat anderen dat NIET WILLEN ZIEN, actief wegkijken…. Ze dreigen soms zelfs even het vertrouwen in mensen te verliezen.

Maar als veganisten élkaar ontmoeten, dan overvalt hen grote ontspanning. Plotseling is het geen issue meer. Er hoeft niet geschreeuwd te worden. Ze kijken naar dezelfde werkelijkheid. En dan ontstaat er ruimte… voor álles! Dan blijken veganisten ook gewone mensen, met interesse voor heel veel meer. Veganisme is geen hobby die hun dagen vult. Geloof me, veganisten doen ook liever wat anders!

Wat zou het heerlijk zijn als we het hele onderwerp eindelijk zouden kunnen laten rusten. Wat zou er veel ruimte komen voor mooie interactie als we van elkaar zouden weten dat we niet langer een gruwelijke industrie in leven houden en onzichtbaar maken. Wat zou er veel energie en creativiteit vrijkomen als we niet langer hoeven te strijden tegen ontkenning, misleiding en actieve verduistering van de uitbuiting en slavernij van dieren.

Als veganisme het nieuwe normaal is… heeft niemand het er meer over! Ik zie uit naar die tijd! Tot die tijd kan het niet anders – IEMAND moet stem geven aan de stemlozen…

Credits: Boele Ytsma

** Deel van het PROBLEEM of deel van de OPLOSSING **

Onze samenleving is ziek. We waarderen bereikbaarheid en mobiliteit boven gezonde voeding en vitaliteit, comfort boven gezondheid, persoonlijk genot boven het welzijn van dieren, het individu boven het collectief, verworven welvaart voor ons éigen volk boven delen van rijkdom met de nieuwe vreemdelingen. We raken vervreemd van elkaar en onszelf.

Onze manier van omgaan met de aarde is ziek en onhoudbaar. We nemen en nemen en nemen en geven niks terug. Nou ja, we geven vooral afval en gif terug. De aarde raakt vervuild en ziek en uitgeput. En hoewel deskundigen twisten over wat het grootste probleem is, is iedereen het er over eens dat we diep in de problemen zitten. Het gaat niet langer zo. De aarde is ziek, ernstig ziek.

Onze gezondheidszorg is ziek en wordt onbetaalbaar. Het is verworden van zorg voor gezondheid tot management van ziekte. We zijn goed geworden in het omzetten van dodelijke ziekten naar chronische ziekten waarmee we oud kunnen worden, maar dokters en ziekenhuizen weten vrijwel niks over vitaliteit en gezondheid en wat daarvoor nodig is. Het slechtste voedsel wordt in ziekenhuizen geserveerd.

We zitten als samenleving anno 2018 diep in de problemen. Wakkere zielen staan op en luiden de noodklok. We kunnen daarvoor beschuldigend wijzen naar de politiek, de economie of de industrie. We kunnen de schuld leggen bij Big Farma, de elite of de illuminatie. Maar het zal ons niet verder helpen. De enige vraag die er écht toe doet is deze:

Ben jij met je leven, met je lifestylekeuzes, met je geldbesteding, met je voedselkeuzes én met de verhalen die je vertelt… deel van het probleem of deel van de oplossing? Leef je het probleem of leef je de oplossing? Financier je het probleem of financier je de oplossing? Elke dag, elke maaltijd, elke euro die je besteedt staat in dat licht: is het in de richting van de oplossing of is het in richting van het probleem?

Credits:Boele Ytsma

** EXTREEM als COMPLIMENT **

Ik word extreem genoemd. Mijn lifestylekeuzes zijn extreem, want ik eet geen dieren en niks dat van dieren komt. En mijn taal is extreem want ik vertel dat dieren in grote aantallen gevangen houden en op jonge leeftijd doodmaken niet oké is. En ja, als iets extreem is, hoef je je er niets van aan te trekken. Niemand wil extreem zijn immers.

Maar in alle eerlijkheid: wat is er precies extreem aan het eten van groente en fruit, granen en peulvruchten, knollen en bollen, noten en zaden, kiemen en paddestoelen? Het zijn geen vreemde producten (iedereen gebruikt ze) en de gerechten die ik ervan maak zijn geen vreemde gerechten. Het meeste van wat ik eet kan iedereen zelf verbouwen en álles is gewoon verkrijgbaar in de supermarkt… dus echt exotisch is het niet. Wat ik wél eet is op geen enkele manier extreem te noemen.

Het moet dus zitten in wat ik NIET eet. Ik eet geen vlees en vis. Nou ja, dat is inmiddels ook niet echt extreem… Nederland telt meer dan 1 miljoen vegetariërs. Mensen die ontdekken dat geen vlees eten een win-win situatie is: er hoeven geen dieren dood en je wordt er zelf gezonder en fitter van. Dat klinkt als een goeie deal… en niet echt extreem.

Zit het extreme dan in de melk en de eieren die ik laat staan? Dat lijkt toch onwaarschijnlijk. Er is in de natuur geen enkele diersoort die melk drinkt op volwassen leeftijd, laat staan van een andere diersoort. Melk is zonder uitzondering voor de baby’s. Dus niet-melk-drinken is in iedere geval in de natuur de normaal en verre van extreem.

Zijn het dan de eieren? Nou ja, ook dat is onwaarschijnlijk. Een ei is een fase in de voortplanting van vogels. Een soort van zwangerschap, zeg maar, en niet primair voedsel. Er zijn in de natuur weliswaar dieren die ook eieren roven (denk aan de vos), maar dat is maar tijdens een heel klein moment in het jaar mogelijk… namelijk in het voorjaar, als vogels eieren leggen. Er is in de natuur geen situatie denkbaar dat er altijd eieren voorhanden zijn. Dus eieren in een dagelijks menu is een behoorlijke kunstgreep.

Goed beschouwt is er dus niet zoveel extreems te vinden in het eetpatroon van een veganist. Het enige dat misschien opvallend is aan de veganist (maar niet per se extreem) is zijn goede gezondheid.

Waarom wordt de lifestyle van de veganist dan extreem genoemd?

Extreem betekent letterlijk “uiterst” of “het verst verwijderd van normaal”, Wat dus als extreem wordt beschouwd in een samenleving hangt één op één samen met wat als NORMAAL wordt beschouwd. De verst mogelijke afwijking van wat als normaal wordt gezien is EXTREEM.

Dat maakt veel duidelijk.

We leven dus in een samenleving die het NORMAAL vindt om op grote schaal dieren in gevangenschap te houden om ze op die manier te kunnen beroven van hun melk of eieren of om ze na een korte tijd van uitzonderlijke groei dood te kunnen maken en op te eten. Wij leven in een land dat het NORMAAL vindt dat er elke dag 1,5 miljoen dieren in propvolle vrachtwagens worden gestouwd om ze naar slachthuizen te vervoeren. We leven in een cultuur die een landbouw die onze akkers doodt met kunstmest, drijfmest en chemische bestrijdingsmiddelen als NORMAAL beschouwt. We leven in een land dat het NORMAAL vindt dat hart- en vaatziekten (ziekten die door voeding wordt veroorzaakt) miljoenen mensen vroegtijdig laat sterven. We leven in een wereld vol mensen die lijden aan overgewicht, diabetes en andere chronische ziekten, allemaal veroorzaakt door voeding, en we beschouwen dat allemaal als NORMAAL…

In alle eerlijkheid: ik vind zo’n samenleving behoorlijk extreem. En ik begrijp het nu ook beter: een wereld die het EXTREME normaal heeft gemaakt, zal het normale extreem noemen. Misschien moet ik het verwijt extreem te zijn maar opvatten als een groot compliment.

Veganisme is niet alleen een gebaar voor dieren, het is ook een gebaar voor het milieu, de natuur, onze prachtige planeet en een actie tegen hongersnood in de wereld die zoveel kinderen treft en veroorzaakt wordt door de vleesindustrie.

Het eten van vlees veroorzaakt de milieucrisis en is dan ook crimineel voor de natuur, dieren, mensen en voor de planeet. Denk, open je hart, vergroot je cirkel van mededogen! Eet smakelijk en gezond zonder wreedheid!

Cognitieve Dissonantie

Credits: Boele Ytsma

** JA MAAR, JA MAAR, JA MAAR… **

(misverstanden en excuses, deel 3)

In de reeks misverstanden en excuses rond veganisme komen we vandaag in de categorie SMOESJES van het soort waarvan scholieren zich bedienen: de brug stond open, mijn band was lek en de kat was ziek – behoorlijk doorzichtig, maar toch met overtuiging gebracht. Vandaag klinkt er drie keer ‘Ja maar…’.

8. Ja maar, jij doet ook NIET ALLES PERFECT

In vrijwel élk gesprek over veganisme worden er tal van onderwerpen bijgehaald, die stuk voor stuk belangrijk zijn, maar niet relevant voor déze discussie. Een willekeurige greep: vliegen is héél slecht voor het milieu, jij rijdt elektrisch en elektrisch rijden is niet 100% schoon, jij stookt een houtkachel en die stoot fijnstof uit, jouw huis is niet goed geïsoleerd, je loopt over straat en trapt ook diertjes dood, niet-biologische groente is ook niet gezond, mobiele telefoons en andere elektronica vragen veel grondstoffen en putten de aarde dus ook uit…

Opnieuw: het zijn stuk voor stuk hele belangrijke onderwerpen waar ik me graag op wil laten aanspreken en met je over na wil denken. Het zijn onderwerpen waar ik verstandige keuzes probeer te maken en graag leer van mensen die zich daar meer in hebben verdiept. En inderdaad: ik ben nog vérre van perfect. Veel aspecten van ons moderne leven hebben negatieve impact op de aarde. Dat maakt me verdrietig – hoe zijn we zover gekomen dat we in ons ‘normale leven’ de aarde zo zwaar belasten?

Maar het ene probleem inzetten om niet te hoeven na te denken over het andere probleem is natuurlijk HEEL KINDERACHTIG: “Ja maar jij doet het zelf ook…”

Bovendien is het belangrijk om de omvang van elke van de genoemde problemen goed te zien. Voor- en tegenstanders zijn het er inmiddels over eens dat de wereldwijde veeteelt veruit het grootste probleem van alle is. Het een olie-slorpende industrie, het is DÉ grootste bron van CO2 uitstoot, de grootste vervuiler, de grootste verwoester van biodiversiteit, de belangrijkste bron van verzuring van de oceanen. Wil je écht VERSCHIL MAKEN in deze wereld, dan is veganisme een no-brainer!

9. Ja maar, we hebben het ALTIJD GEDAAN

Toegegeven, we hebben vlees, vis, melk en eieren onze hele geschiedenis genuttigd. Touché! We hebben ook de hele geschiedenis vrouwen gezien als tweederangs burgers. We hebben eeuwenlang mensen met een andere huidskleur achtergesteld. We zijn al duizenden jaren bang voor homo’s. Allemaal overtuigingen met oude papieren. Maar is dat een argument om het te blijven doen? Als ons BEWUSTZIJN GROEIT, als ons inzicht groeit, dan zal ons gedrag daar toch door veranderen?

Overigens is hier wel een VERGISSING in het spel. Er is nog nooit een grote cultuur geweest die zó veel dierlijke producten heeft genuttigd als de onze. Gemiddeld eet een Nederlander nu meer dan 2x zoveel vlees als zijn grootouders. Voor zuivel is het nog meer. We leven in een groot levend medisch experiment en als we de tussentijdse balans moeten opmaken, pakt dat niet goed uit: meer dan 70% van alle ziekten in het rijke Westen zijn ‘welvaartziekte’ – dat wil zeggen: geen ziekten, maar lichamen die bezwijken onder ongezonde voeding en lifestyle.

Willen we écht zo doorgaan?

10. Ja maar, veganisten zijn ONAANGENAME MENSEN

“Veganisten zijn drammers, onsympathieke extremisten die haat zaaien. Goed beschouwd zijn veganisten hele liefdeloze mensen, want ze geven je als vleeseter en melkdrinker een heel vervelend gevoel. Ze proberen je een schuldcomplex aan te praten. Echt hele liefdeloze en harde mensen zijn het. En omdat ze zo liefdeloos zijn, helpen ze de dieren helemaal niet, want mensen krijgen alleen maar een hekel aan veganisten en worden op die manier zelf nooit veganist”.

Tot zover een kleine compositie van de geluiden die ik hoor. Het zou komisch zijn als het niet vooral tragisch is. Omdat het geluid dat veganisten laten horen, pijn doet, worden veganisten als onsympathiek en liefdeloos gezien. Liefdevol zou dan zijn om de waarheid te verdoezelen en het lijden van de dieren onzichtbaar en onhoorbaar te maken… dan hoef je je tenminste niet rot te voelen bij het eten van je stukje gebraden gemarteld dier.

Het is natuurlijk een zuivere omkering. Het zichtbaar maken van onzichtbaar onrecht is een daad van liefde. Jou wijzen op alles wat zich heeft afgespeeld vóórdat je stukje kip, vis of kaas op je bord ligt, is pijnlijk, dapper en (opnieuw) een daad van grote liefde. Veganisten zijn vast niet allemaal sympathiek en ze kunnen ook vast nog veel leren om effectiever te communiceren – maar dát ze deze boodschap uitdragen én leven is een daad van GROTE LIEFDE! Wie dat er niet in herkent, zou kritische vragen over zichzelf moeten stellen.

Credits: Boele Ytsma

** MISVERSTANDEN en EXCUSES (deel 2)

In het gesprek over veganisme is de lijst met misverstanden, halve waarheden en excuses lang. Gisteren ging ik in op een aantal misverstanden rond de landbouw: Is soja wel goed voor mens en planeet? Hoe voeden we de wereld? Kan de landbouw wel zonder dierlijke mest? Wat moeten we met alle dieren als we ze niet opeten? En is het niet zielig voor de boeren om de waarheid over de moderne veeteelt te vertellen? De meeste argumenten tégen bleken eigenlijk argumenten vóór een plantaardig leven.

Vandaag ga ik in op 2 andere misverstanden die beide gaan over de natuur. Morgen vervolg ik deze serie. Als je zelf nog andere misverstanden hoort en graag weerlegd wilt horen, laat het me dan weten in de comments.

6. PLANTEN hebben ook GEVOEL

Eén van de meest doorslaggevende argumenten vóór veganisme is DIERENLEED. Dieren hebben een centraal zenuwstelsel en bewustzijn en zijn dus in staat tot lijden. We kunnen dat zien en horen: dieren krijsen bij pijn. Wij hérkennen dat lijden en daarom houden mensen het niet goed uit bij dieren die lijden. De belangrijkste reden waarom we een industrie van dierenleed toch in stand houden is het feit dat we dit leiden ONZICHTBAAR en ONHOORBAAR hebben gemaakt.

In het verweer van niet-veganisten wordt regelmatig gezegd dat ook planten gevoel hebben en dat het daarom vreemd is dat we ons wel bekommeren om dierenleed, maar niet om PLANTENLEED.

Hierover is wel wat zinvols te zeggen, maar eerlijk gezegd kost het me soms moeite er serieus op in te gaan. Niet zozeer vanwege de inhoud van het argument maar door WIE het gebruikt. Het argument van plantenleed wordt namelijk ALTIJD ingebracht door mensen die zelf wél dieren eten. Dat laat duidelijk zien wat de intentie is áchter het argument. Het plantenleed wordt ingezet door mensen die het dierenleed willen VERGOELIJKEN, niet door mensen die het plantenleed werkelijk serieus nemen. Zo is het geen argument tégen veganisme, maar een onnozele poging om veganisme te ondermijnen.

Wie zich namelijk werkelijk zou bekommeren om het welzijn van planten, zal dat ook zeker doen om de dieren. Bovendien moet je dan zéker geen dieren eten, omdat dat wel 10 tot 20 keer de hoeveelheid planten kost. Een vleeseter eet indirect een veel meer planten dan een planteneter – een vleeseter is namelijk een plantenter-eter. De enige manier om het denkbeeldige leed van planten echt te beperken is je menu te beperken tot de vruchten die planten vrijwillig ‘geven’ zonder daarbij dood te gaan: fruit, noten, granen, peulen, pitten, zaden en knollen. We noemen dit een ETHISCHE FRUCTIVOOR. Ik ben die in het wild nog niet tegengekomen.

Maar nu het argument zelf: KAN EEN PLANT LIJDEN? De wetenschap ontrafelt steeds meer geheimen over het leven van planten. Planten zijn een ‘eenvoudiger’ levensvorm dan dierlijk leven, maar blijken wel complexer te zijn dan we lange tijd dachten. Planten kunnen tot op zekere hoogte met elkaar te ‘communiceren’ en prikkels doorgeven. Er is bijvoorbeeld ‘activiteit’ gemeten in bomen in de nabijheid van een boom die gekapt wordt.

Het is geweldig dat we op deze manier steeds dieper in het geheim van het leven afdalen. Het leven is zoveel rijker en complexer dan we ons kunnen voorstellen. Ik heb de diepe wens dat dit besef leidt tot een dieper ONTZAG voor álles wat leeft. Dat ontzag en respect zou ook onze omgang met planten moeten bepalen. Bijvoorbeeld door niet zomaar planten, bloemen of bomen uit te rukken of te kappen.

Maar de conclusie dat planten dús ook ‘pijn’ kunnen voelen is zeer voorbarig. Ervaring van pijn vraagt om BEWUSTZIJN. Dat hebben planten niet. Er is in ons ook geen enkele herkenning van bewustzijn als we een plant zien of aanraken (wat we wel met dieren hebben). Wel kunnen we, als we daar open voor staan, de zindering en de vibratie van het leven voelen in planten, maar bewustzijn vinden we niet. Daarom is het zien van iemand die schoffelt, gras maait, een heg knipt of onkruid wiedt voor geen enkel mens pijnlijk. Wel kan het zien van bomenkap pijnlijk zijn voor mensen, maar opnieuw niet omdat we ons herkennen in de pijn of het bewustzijn van de boom, maar omdat we spijt voelen bij de ruwheid waarmee dat leven tot een einde komt.

Het besef dat planten werkelijk léven zal ons dus tot dankbaarheid en respect brengen en de omgang met élke vorm van leven bepalen. Maar dit ontzag inzetten als argument tégen veganisme is onzinnig.

7. MENSEN staan in een natuurlijke VOEDSELKETEN

We leerden het al op de basisschool: de natuur is een voedselketen, een keten van eten en gegeten worden. Dieren eten planten, grote dieren eten kleine dieren. De planteneters bevinden zich ergens in het midden van zo’n keten en de vleeseters (roofdieren) bevinden zich aan de bovenkant ervan. Het argument luidt dan als volgt: wij staan als mensen in zo’n keten en wel aan de bovenkant ervan: wij eten planten én we eten dieren die planten eten – puur natuur dus!

Niks tegenin te brengen, toch?

Klopt, als we het zouden hebben over… de OERMENS van, pak ‘m beet, 20.000 jaar geleden. Zoals ik in twee eerdere post (links onder deze post) heb laten zien: die oermens leefde in en met de natuur zoals dieren in en met de natuur leven. Hij was één met de natuur. Maar daar zijn we niet gebleven: in de ontwikkeling van de menselijke cultuur hebben wij ons steeds verder verwijderd van die natuur en haar naar onze hand gezet. En naarmate die afstand groter werd, werd onze manier van eten ook steeds meer een doordachte KEUZE.

De industriële landbouw (en dat is vrijwel álle landbouw!) is geen natuur meer, is zelfs geen samenwerking mét de natuur meer, het is een oorlog tégen de natuur. Boeren bestrijden de natuur met insecticiden, pesticiden, fungiciden en werken niet langer samen met de biodiversiteit. Daarmee zijn mensen actief UIT de VOEDSELKETEN gestapt. In de industriële VEETEELT is het dier volledig uit de natuur weggerukt en een DING geworden, een PRODUCT dat we uitdrukken in kilo’s ‘geslacht gewicht’. Opnieuw: hier is geen sprake van natuur en dus ook niet van een voedselketen.

Zoals ik al betoogde in mijn post over de ‘PALEO-leugen’ betekent het feit dat mensen historisch omnivoor zijn dat ze een KEUZE hebben. Ons lichaam dwingt ons niet om vlees en melk te eten. Die keuze is in onze tijd een MORELE KEUZE: wil je deel uitmaken van een industrie van dood, verderf en verwoesting… of wil je dat niet? Je verschuilen achter een natuurlijke voedselketen is daarom onzinnig – wij zijn daar zelf lang geleden al uit gestapt.

Overigens is het ook niet slim om jezelf als mens hoog in die denkbeeldige voedselketen te plaatsen. In een wereld die bol staat van gifstoffen, zware metalen en medicijnresten, hoopt de vervuiling zich op aan de bovenkant van de voedselketen. De 100% vleeseters (zoals de ijsbeer) zijn de meest vervuilde diersoorten. Hoe lager in de voedselketen, des te ‘schoner’ het voedsel. Dat geldt ook voor óns voedsel. Wie dus slim is (en gezond wil blijven), kiest voor een plek LAAG in de VOEDSELKETEN. En wij hebben die keuze: met een gevarieerd en schoon (liefst biologisch) plantaardig eetpatroon krijgen álles binnen wat we nodig hebben én zitten we op de veiligste plek in een zwaar vervuilde wereld.

*

De genoemde eerdere posts vind je hier:

>>Een KLEINE geschiedenis van GROTE afstand:

**Een KLEINE geschiedenis van GROTE afstand**Het gesprek over de landbouw en ons voedsel en over de plek die dieren…

Slået op af Boele YtsmaTorsdag den 14. juni 2018

>> De PALEO-leugen of VERSTOPPERTJE spelen met de OERMENS:

** De PALEO-leugen of VERSTOPPERTJE spelen met de OERMENS **In het gesprek over de optimale voeding voor mensen komt…

Slået op af Boele YtsmaOnsdag den 20. juni 2018

Credits: Boele Ytsma

** MISVERSTANDEN en EXCUSES (deel 1) **

De gesprekken onder de posts van de laatste weken geven veel inzicht in de psychologie achter de het verzet tegen veganisme. Het is interessant hoe onder vrijwel élke post het ‘kritische gesprek’ nauwelijks ingaat op het thema zelf. Ik ben nog nergens echt inhoudelijk op mijn standpunten uitgedaagd. Er worden vooral heel veel ándere gespreksonderwerpen ingebracht die afleiden van de inhoud. Meestal berusten ze op misverstanden of foutieve informatie. Sommige misverstanden zijn echter zo hardnekkig dat ik ze verdenk vooral EXCUSES te zijn geworden

Vandaag vijf, morgen meer…

1. SOJA is SCHADELIJK voor mens en planeet

Ik sta werkelijk versteld van het aantal keren dat soja wordt ingebracht als ‘argument’ tegen veganisme. Soja zou schadelijk zijn voor onze gezondheid, soja zou tot grootschalige ontbossing leiden en soja zou genetische gemanipuleerd zijn. Het zijn stuk voor stuk hálve waarheden en als argumenten tegen veganisme onhoudbaar.

Soja is een boontje (een peulvrucht dus) die oorspronkelijk uit het verre oosten komt en verwant is met onze oer-Hollandse bruine boon of kapucijner. Het is een boontje met een hoog eiwit- en vetgehalte en daarom bijzonder voedzaam voor mensen én dieren. Dat is de reden dat soja grootschalig wordt geteeld als diervoer – let wel: meer dan 90% van de teelt van soja is voor dieren! De ontbossing komt dus niet op rekening van menselijke consumptie van soja, maar – opnieuw! – op rekening van de VEETEELT. Ben je dus bezorgd over de ontbossing voor de sojateelt, blijf dan van vlees en melk af!

Soja heeft veel uitgebreid onderzochte en bewezen positieve gezondheidseffecten (zowel gefermenteerd als ongefermenteerd). In één van de Blue Zones (Okinawa, Japan) eten mensen dagelijks soja. De laatste jaren zijn er ook mogelijke schadelijke effecten van soja ontdekt (bijvoorbeeld door het hoge gehalte fytinezuur), maar die blijken pas meetbaar bij hele hoge dagelijkse inname, bijvoorbeeld bij 50% van je dagelijkse calorie-inname van soja. Ik ken niemand die dat doet. Bij gematigde inname is soja dus gezond. Zeker als je weet dat er in Nederland geen genetisch gemanipuleerde sojaproducten voor menselijke consumptie op de markt zijn.

Maar weet je? Als je soja niet vertrouwt, EET HET DAN NIET! Je hebt als veganist soja niet nodig! Alternatieven genoeg. Het is onzinnig om soja als argument tegen veganisme te gebruiken.

2. We kunnen DE WERELD niet voeden met PLANTEN alleen.

Als ik voorstel dat we als mensheid helemaal overgaan op een plantaardig eetpatroon roepen veel mensen: dat kán niet, je kunt onmogelijk de wereldbevolking voeden met alleen groente en fruit. Is dat zo?

Ik kan de critici geruststellen: dat kan wél! Daarover zijn wetenschappers het ondubbelzinnig eens. Sterker nog: we kunnen de wereld onmogelijk voeden mét dierlijk voedsel en daarom lopen we daarin nu ook vast. Het produceren van vlees, melk en eieren vraagt zoveel meer grond, water en voedingsstoffen dat we wel 2 of 3 planeten nodig hebben om de hele wereldbevolking te voeden met een eetpatroon als het onze. We kunnen met het huidige landbouwareaal gemakkelijk 10 of 15 miljard mensen voeden als we het bij plantaardig voedsel houden. Verrassend hé?

Daarom is een eetpatroon met vlees, vis, melk en eieren NIET DUURZAAM en NIET RECHTVAARDIG. De rijke tafel van het Westen gaat ten koste van grote gebieden op aarde en leidt tot armoede elders op de planeet. Wie vlees en zuivel eet, leeft TEN KOSTE van anderen en ten koste van toekomstige generaties. Het wereldvoedselvraagstuk is dus geen argument tégen, maar juist een van de sterkste argumenten vóór veganisme.

3. Landbouw zonder DIERLIJKE MEST is onmogelijk

De klassieke opvatting van land- en tuinbouw is inderdaad dat de productie te laag blijft als er geen dierlijke mest wordt gebruikt. We zouden dus de dieren alleen al nodig hebben voor hun mest. Ook hier zijn een aantal vergissingen in het spel.

Allereerst is de kunstmatig opgestuwde productie van gewassen per hectare níet duurzaam voor de bodem. Naast dierlijke mest (in de vorm van zwavelrijke drijfmest) wordt er ook veel kustmest (een chemisch product) toegepast in de conventionele landbouw en die combinatie is verwoestend voor het bodemleven. En ondanks dit (ongezonde) gebruik van mest in de landbouw, is er nog altijd een mestoverschot – mest wordt gezien als een problematisch bijproduct.

Gezonde gewassen (en dus ook gezonde opbrengst) per hectare is vooral het resultaat van een gezonde bodem. En voor het creëren van een gezond bodemleven is dierlijke mest niet noodzakelijk. Weinig verstoring (dus liefst niet ploegen), veel organisch materiaal (compost) en eventueel toediening van effectieve micro-organismen (EM) is wat duurzame opbrengst garandeert.

Overigens zet de term ‘dierlijke mest’ ons op het verkeerde been. Inderdaad is wordt het uitgescheiden door dieren, maar de inhoud van die mest is onverteerd plantaardig materiaal. Zo ‘dierlijk’ is die mest dus niet…

4. Wat moeten we dan met AL DIE DIEREN?

Als we NU állemaal zouden stoppen met het eten van vlees en het drinken van melk, zouden we een ongelofelijk leger aan dieren hebben, die plotseling allemaal hun natuurlijke leeftijd zouden halen (die 3 tot 10 zo lang is dan dieren nu leven in de veeteelt). Dat zou dus inderdaad een probleem opleveren. Maar het is natuurlijk een drogreden.

Een belangrijk onderdeel van de bio-industrie is de ‘productie’ (vreselijk woord in als het gaat om levende dieren) van nieuwe, jonge dieren. Die dieren leven soms maar een paar weken (kippen), soms een paar maanden (varkens), een enkeling een paar jaren (koeien). Als we als wereld in 1 a 2 jaar tijd de transitie zouden maken naar een 100% plantaardig eetpatroon, zou de ‘productie’ van jonge dieren ONMIDDELLIJK kunnen en moeten stoppen. En dus zou de populatie dieren die we nú hebben onmiddellijk gaan dalen. We zouden ze kunnen bevrijden uit hun kooien en stallen, hen een natuurlijker leefomgeving bieden en hen een gezonde oude dag gunnen.

Het is goed om te begrijpen dat we gedomesticeerde dieren nog altijd een zinvolle plek kunnen geven in de (kleinschaliger) landbouw, ook als we ze niet meer opeten of bestelen. Koeien kunnen grazen op schrale weiden en in bossen, varkens kunnen wroeten op velden waar gewassen zijn geoogst, kippen en eenden kunnen een tuin vrijhouden van insecten of slakken. Op die manier vinden mens, dier en aarde weer een gezonde harmonie. En nee, dat is geen onhaalbare utopie, maar een heel realistisch toekomstbeeld.

5. Het is zielig voor de ‘GOEDBEDOELENDE BOER’

Mij wordt dringend gevraagd niet langer het veganisme zo krachtig te verdedigen – het zou zo zielig zijn voor de goedbedoelende boer. Laat ik dat verzoek iets uitgebreider formuleren: “Boele, wil jij alsjeblieft de wrede en koelbloedige moord op 600 miljoen dieren per jaar verzwijgen… want dat is zo zielig voor de paar duizend boeren die uit deze wrede industrie hun inkomen halen?”

Moet ik daar echt serieus op ingaan?

Vooruit, ik zal het doen…

Ik geloof dat boeren goede intenties hebben (nee, niet allemaal). Maar hun goede intenties ten spijt, zij zijn degenen die deze wrede industrie voeren. De meeste van hen hebben een geërfd familiebedrijf en zijn dus diep geconditioneerd – ze geloven écht dat het oké is wat ze doen. Dat is tragisch. Want het is NIET OKÉ: ze houden dieren in massagevangenschap in omstandigheden die in NIKS lijken op de natuurlijke leefomgeving van deze dieren, ze bestelen de dieren en ze voeren ze op jonge leeftijd af naar een plek waar ze vermoord worden. Daar is niks goeds aan.

Overigens is het woord ‘boer’ in de meeste gevallen ook helemaal niet meer op z’n plek. Het zijn ondernemers van grote industrieën. Ze hebben geen band met de dieren, geen band met het land en hun omgang met de dieren wordt vrijwel altijd ‘bemiddeld’ door een machine. De PR-machine wil de consument nog graag het beeld voor ogen toveren van de boer met klompen en blauw geruite kiel die zijn vee bij naam kent… maar die boer is sinds lang uitgestorven.

Ik geloof dat de ‘boeren’ van vandaag een cruciale rol kunnen spelen in de transitie naar een andere landbouw. Zij zijn de grootgrondbezitters van deze tijd (samen met de banken) en met hun areaal en opstallen kunnen ze prachtige nieuwe projecten initiëren. Hun bereid daartoe zal tonen of we het echt hebben over ‘goedbedoelende boeren’…

Credits: Boele Ytsma

** EET wat je WILT! **

Nee, ik bemoei me als veganist niet met jouw eetpatroon. Eet wat je wilt. Mocht je mijn visie willen weten op wat gezond voor je is, dan vertel ik je dat graag, ik heb er jaren studie van gemaakt. Ik denk dat je versteld zult staan van de effecten van een plantaardig menu, maar hé, wie ben ik? Als jij het anders wilt, ga je gang! Ik ga niet over jouw leven en jouw lijf…

Nee, ik bemoei me niet met het eetpatroon van mensen, ik bemoei me met onschuldige dieren die geen stem hebben. Ik bemoei me met de dieren wiens enige bestaansrecht hun dood is, dieren die hun korte leven in een kooi, een hok, een stal moeten leven en nooit het daglicht zullen zien. Ik bemoei me met de kalfjes die nooit hun moeder hebben gezien en de moeders die alleen nog machines aan hun uiers voelen. Ik vind dat groot onrecht en ik kom op voor hún rechten!

Het kan me niet schelen wat jij eet en of je daar gezond van wordt. Eet wat je lekker vindt. Maar de aarde kan me wél wat schelen. Ik heb een zoon van 8 maanden en ik maak me ernstig zorgen dat de aarde kapot is als hij net zo oud is als ik nu. Ik kom in beweging omdat ik niet met de mond vol tanden wil staan als hij dan vraagt: ‘Pap, wat heb JIJ gedaan om deze puinhoop te voorkomen?’

Dus nee, ik bemoei me niet met jouw koelkast, jouw keuken, jouw menu. Ik zou niet durven. Ik breng je alleen wel het rauwe nieuws dat je leed op je bord hebt, dat je onrecht op je bord hebt, dat de aarde kapot gaat als je dieren blijft eten, als je vis blijft eten, als je melk blijft drinken. De dieren kunnen het je zelf niet vertellen, niet omdat ze geen stem hebben – hoor ze gillen, als ze in de slachthuizen worden gedreven, en óf ze een stem hebben! – maar omdat wij ze het zwijgen hebben opgelegd. Dát is het wat ik niet accepteer.

Natuurlijk kun je mij belachelijk maken. Natuurlijk kun je het gesprek proberen op te blazen met allemaal andere onderwerpen.Je kunt me negeren, ontvrienden, ontvolgen en blocken. Je mag me vertellen dat mijn toon te hard is, mij drammerig vinden, mij liefdeloos vinden. Het maakt me oprecht niet uit wat je van mij vindt. Ik blijf je de ongemakkelijke waarheid vertellen: je hebt LEED op je bord, je hebt DOOD op je bord, je hebt VERWOESTING op je bord, je hebt ONRECHT op je bord.

En de vraag aan jou is: waarom?

Credits: Boele Ytsma

** Religieus FANATISME of rebels VRIJDENKEN **

Is veganisme religieus? Zijn veganisten ‘gelovigen’ die anderen hun ‘waarheid’ door de keel willen drukken? Zijn het mensen die lijden aan een tunnelvisie en niet ‘out of the box’ kunnen denken? Ik vind het interessante vragen die me aanzetten tot een viertal overwegingen over religie en veganisme.

>> EERSTE OVERWEGING: veganisme is geen religie <<

In alle eerlijkheid, het onderwerp kwam te sprake als een verwijt: ‘Jij hebt de ene religie voor de andere ingewisseld, Boele’. Inderdaad heb ik het christendom achter mij gelaten en mij publiekelijk een agnost verklaard. Maar is het waar dat het veganisme mijn nieuwe religie is? Wat is dat dan eigenlijk, een religie?

Een religie is een set van overtuigingen en regels die deze zichtbare wereld betekenis geeft én verbindt met een hogere, onzichtbare realiteit (God, de hemel, karma, gidsen, etc). In een religie wordt je gevraagd om het meest essentiële te GELOVEN en daarop te vertrouwen. Daarom wordt het aanhangen van een religie vaak ook ‘geloven’ genoemd en de aanhangers ‘gelovigen’ – ze gelóven in een onzichtbare werkelijkheid die bepalend is voor het leven op aarde.

Dat maakt meteen duidelijk dat veganisme GÉÉN RELIGIE is. Een veganist hoeft niets te geloven wat je niet kunt zien, zoals bij een religie. Je hoeft je eigen ideeën over het leven niet op te geven, je nergens bij aan te sluiten en niemand te volgen. Veganisme spreekt je aan op jouw eigen individuele keuzes. Veganisme is een praktische beweging die mondiaal sociaal onrecht bestrijdt, het onrecht dat we de aarde en de dieren aandoen. Veganisme is een beweging die zich baseert op harde (en wrede) feiten en waarnemingen die IEDEREEN kan doen (tenzij je de andere kant op kijkt). Veganisme is een beweging die gaat over je lifestylekeuzes, niet over wat je denkt, gelooft, verlangt, voelt – geen mindcontrol! Veganisme spreekt je aan op je daden en je keuzes – niet meer en niet minder!

>> TWEEDE OVERWEGING: een morele code <<

Veganisme is dus geen religie. Toch is het niet moeilijk te bedenken hoe het misverstand ontstaat. Veel veganisten tonen namelijk een toewijding aan hun keuzes die mensen alleen kennen van gelovigen, of nog erger: van religieuze fanatici die langs de deuren gaan. Ze vertellen er gevraagd en ongevraagd over, betrekken het bij élk gesprek en laten het over alle terreinen van het leven gaan. Het is duidelijk héél belangrijk voor ze!

Er zijn dan ook wel parallellen aan te wijzen. In een religie geloven mensen in een onzichtbare, maar állesbepalende werkelijkheid (God, hemel, karma, you name it), die niet alleen consequenties heeft voor dit leven, maar zelf voor het leven na dit leven – daar wil je dus wel ernst mee maken! En die ernst wordt zichtbaar in het naleven én uitdragen van de MORELE CODE die elke religie kent. Serieuze en toegewijde gelovigen zijn daarom vaak mensen met grote toewijding aan een (door God gegeven) moraal.

En daar ligt de parallel: ook veganisten hebben een grote toewijding hebben aan een morele code. Dat lijkt van een afstandje inderdaad op religieuze toewijding! Maar anders dan bij gelovigen, is dit niet een morele code die van ‘elders’ komt, van een God of een heilig boek. De morele code van veganisten komt voort uit ‘common sense’ en luidt: ‘ONNODIG LEED toebrengen is FOUT’. Elk mens weet en voelt dat dat zo is. Daar hoef je niks voor te geloven.

Welnu, dieren in gevangenschap houden en na een kort en ongelukkig leven doden is duidelijk LEED – ook dat kan niemand ontkennen. En aangezien we de producten uit deze industrie NIET NODIG hebben voor vitaliteit tot op hoge ouderdom (je wordt zelfs gezonder zónder), is dit ONNODIG LEED… en dus immoreel. Daarom noemt de atheïstische filosoof Floris van den Berg veganisme terecht ‘de morele nullijn’.

>> DERDE OVERWEGING: waar is de compassie? <<

Als ex-christen kan ik ook niet om mijn teleurstelling heen. Hoewel het christendom (en haar bron: de bijbel) er álle aanleiding toe geeft om met COMPASSIE te leven, zie ik veel christenen op dit punt net zo onverschillig staan tegenover het onrecht van de moderne landbouw en de bio-industrie als de meerderheid van de mensen. Tot mijn verbazing en ook verdriet onderscheiden christenen zich niet van niet-christenen in hun lifestylekeuzes (natuurlijk zijn er hele mooie uitzonderingen zoals ds. Hans Bouma).

De Bijbelse notie dat mensen ‘rentmeesters’ zouden moeten zijn van de aarde (‘schepping van God’) en ter verantwoording worden geroepen over hun beheer, zou iedereen toch het schaamrood op de kaken moeten brengen? Wij hebben er in de laatste twee eeuwen een puinhoop van gemaakt – de aarde is een rampgebied geworden – en we blijven dat met deze industrie doen. We liggen op ramkoers voor vernietiging van onze planeet. De aarde en de oceanen sterven onder onze vraatzucht. De moderne landbouw, de liefdeloze veeteelt en de verwoestende visserij is GEEN GOED BEHEER! Dat zouden toch juist gelovige mensen moeten herkennen en adresseren? Maar dat gebeurt niet.

Deze teleurstelling reikt verder. Volgens religiewetenschapper Karen Armstrong kent élke religie een variant van de ‘Gulden regel’: “Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet”. Het is een regel van compassie die je doet beseffen dat je zelf (met de woorden van Albert Schweitzer) “leven bent dat leven wil te midden van ander leven dat leven wil” en dat jouw leven niet van grotere waarde is dan dat van het leven rondom jou. Toch lijken veel gelovigen die regel te vergeten als het gaat om de dieren die ze opeten en bestelen. Ik vind dat opnieuw teleurstellend.

>> VIERDE OVERWEGING: rebellen en profeten <<

Ten slotte. Het is belangrijk in dit gesprek om de getalsverhoudingen goed te blijven zien. Hoewel het in de comments onder mijn post kan lijken alsof héél veel mensen veganist zijn, is de werkelijkheid voorlopig anders. Veganisten vormen nog steeds een hele, hele kleine minderheid. Dat betekent ook dat de meeste veganisten behoorlijk ALLEEN STAAN in hun eigen sociale omgeving (gezin, school, werk, etc). Veganisten zijn dus vooral éénlingen, die het lef hebben om voor hun waarden te gaan staan tegen alle weerstand in (en geloof me, die is groot en overal).

Veganisten zijn geen mensen die vast zitten in hun denken. Zij zijn júist degenen die de collectieve conditioneringen ter discussie stellen. De meeste veganisten zijn niet als veganist opgevoed en hebben érgens in hun leven die stap gemaakt, meestal alleen. Moedig, krachtig, tegen de stroom in. Veganisten zijn dus zélf de mensen die ‘out of the box’ denken en leven (de ‘box’ van het vanzelfsprekend vlees en melk blijven eten); die ‘out of the cage’ denken en het niet langer acceptabel vinden dat we miljarden dieren in kooien opsluiten. Veganisten zijn vrijdenkers, het zijn de REBELLEN en PROFETEN van onze tijd die voorlopig nauwelijks steun vinden in een gemeenschap of community (zoals gelovigen vaak wel hebben).

Veganisten verwijten dat ze vast zitten in hun denken en in hun veganistische kerkje is dus een onzinnig verwijt en in veel gevallen een typisch geval van projectie. Het tegendeel is waar.

Het verwijt dat veganisme een religie zou zijn is dus onjuist. En het wordt zelden geuit als compliment aan één van beiden. Degene die het verwijt uitspreekt is meestal noch religieus (meer), noch veganist. Dat betekent opnieuw dat het verwijt geen bezorgdheid is over de geloofwaardigheid van het veganisme, maar waarschijnlijk een volgend excuus om zich er niks van aan te hoeven trekken.

Credits Annelies Moons

Als je ziet hoeveel geld Europa pompt in de vlees-en zuivelindustrie . 38% van het Eruopees budget gaat naar landbouwsubsidies (alle takken van de landbouw). Boeren krijgen amper geld voor hun waar, hun dieren bevuilen ons milieu en de planeet. 90% van de hormonen in ons oppervlaktewater zijn afkomstig van de dieren die opgefokt worden voor vlees en zuivel. Deze zijn mede verantwoordelijk voor hormoon gevoelige kankers bij de mens en verminderde vruchtbaarheid bij de mannen. Men zou beter die budgetten gebruiken om boeren te helpen bij een transitie naar de teelt van plantaardig voedsel en hen dan een eerlijke prijs geven voor hun producten. Nu wordt er geld gepompt in een bodemloze put . Overschakeling naar de productie van plantaardig voedsel zou de boeren zeer goed uitkomen financieel. Nu zijn de weilanden leeg en staan de koeien opeen gepakt in stallen.

“Europa blijft geld pompen in industriële veeteeltbedrijven ondanks hun verwoestende impact op het milieu, het klimaat en de gezondheidszorg. Het GLB zou beter landbouw ondersteunen die samenwerkt met de natuur, en niet ertegen.”

Ammoniak die wegvloeit uit mest of meststoffen leidt tot snelle algengroei in rivieren, meren en zeeën, waardoor planten en dieren van zuurstof worden afgesneden. Ammoniak leidt ook tot luchtvervuiling met fijn stof, die schadelijk is voor onze gezondheid.” http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2018/04/24/onderzoek-toont-aan-eu-subsidieert-meest-vervuilende-veeboerderijen

Credits: Boele Ytsma

Mensen die het verzet tegen onderdrukking relativeren, steunen de onderdrukker!

Dat was zo bij de afschaffing van de slavernij en de apartheid. Dat was zo bij bevrijding van de onderdrukte vrouw (stemrecht, emancipatie). Dat was zo bij het verzet tegen het kolonialisme of de holocaust. Dat is zo bij het verzet tegen seksisme, racisme en homohaat! Dat is in élke vrijheidsstrijd het geval.

Mensen die het verzet relativeren, ondermijnen, verdacht maken of minimaliseren, houden daarmee de onderdrukking in stand. Het gesprek daarover is niet vrijblijvend! Als het gaat om groot onrecht is er GEEN TUSSENWEG: je toont je moed, staat op en laat je NEE horen… óf je verleent je steun aan het onrecht.

Het is in de gruwelijke oorlog tegen de miljarden weerloze dieren in de veeteelt en visserij niet anders. Wie denkt de strijd tegen de bio-industrie te dienen door relativerend te praten over lieve eigen kipjes, kleinschalige goedwillende boertjes of eigen moestuintjes vergist zich ernstig. Deze relativeringen geeft mensen een reden om zich te blijven verschuilen en niet een vuist te maken tegen dit gruwelijke onrecht. De misstanden in slachthuizen die nu aan het licht komen zijn geen uitzonderingen – het laat zien hoe het gaat! En daar past geen enkele relativering bij.

Ik herhaal: relativering is steun aan de onderdrukker! Soms is er geen tussenweg. Alles wat geen verzet is, is steun aan de misstanden. Volledig stoppen met deze gruwelijke industrie is de enige manier om dit onrecht te stoppen. En je bent een onderdeel van deze industrie of je bent het niet. De enige manier waarop je dat laat zien is door je koop- en eetgedrag.

Alsjeblieft, sta op!

Zég NEE!

Dóe NEE!

Wees moedig!

Het is écht genoeg!

** I don’t give a F*CK! **

Natuurlijk voelt het ‘agressief’ dat er mensen zijn die je die feiten ongevraagd onder aandacht brengen. Als je zelf je best doet om het allemaal níet te weten en niet te zien, dan is het ontzettend akelig en irritant dat er mensen zijn die je dat wél laten zien en weten. Je voelt je er vervelend bij… en dus verwijt je de mensen die dat doen dat ze liefdeloos en agressief zijn.

Maar je ziet toch zelf ook wel dat je jezelf voor de gek houdt? Veganisten verzínnen het niet. Veganisten dóen dit niet. Zij zijn niet degenen die deze wreedheden begaan. Ze laten het je alleen maar weten. En ja, ze vertellen je dat jouw eetpatroon hiermee verbonden is – want ook dat is de waarheid. Ze vragen je: kun je hiermee leven? Kun je het rechtvaardigen dat jouw maaltijd zoveel leed, zoveel schade aan de planeet, zoveel verwoesting met zich meebrengt? Dat is de vraag die je ze je voorhouden.

In alle eerlijkheid: je hebt twee keuzes. Of je zegt: ‘nee, dat kan ik niet’. Dat is een antwoord dat gevolgen gaat hebben voor je eetpatroon. Of je zegt: ‘ja, dat kan ik. Het kan me niet schelen dat dieren voor mijn voedsel lijden en doodgaan’. Het zou het gesprek zoveel helpen als je daarover eerlijk bent. Zég dan dat het je niks kan schelen! Dan zijn we uitgepraat. Maar kom niet met halve waarheden, onzinnige weerleggingen, belachelijke historische rechtvaardigingen. Het gesprek over veganisme wordt zó ontzettend ‘vervuild’ door zoveel onzinnigs, dat mij soms de moed ontgaat er nog over te schrijven.

Wees eerlijk en zeg het: “I don’t give a f*ck!” Of wees eerlijk en geef gervolg aan je eigen afkeer van deze liefdeloze praktijken. Maar maak de veganist niet verantwoordelijk voor je onrust – hij is maar de boodschapper. Don’t shoot the messenger…

Credits: Boele Ytsma

Onbegrijpelijk en onaanvaardbaar vind ik het dat veganisten (of planteneters, noem ze hoe je ze noemen wilt) zich in de 21e eeuw nog moeten verantwoorden voor hun lifestylekeuzes. Dat de bewijslast bij hén ligt. Dat zij worden afgerekend op hun zogenaamd liefdeloze en confronterende taal en hun stuitende foto’s van gemartelde dieren. Het is de omgekeerde wereld! Hallo, wie is er hier nou liefdeloos?! – de mensen die deze wreedheden begaan en toestaan of de mensen die het aan de kaak stellen en heel hard ‘nee!’ roepen? Het is toch van de zotte dat veganisten – uitgerekend veganisten! – moeten bewijzen dat ze liefdevol zijn en niet de mensen die deze wreedheden mogelijk maken met hun koop- en eetgedrag.

Het stuit me tegen de borst dat mensen die de mond vol hebben over ontwaken, bewustwording en spirituele groei nog altijd vlees, vis, eieren en zuivel eten… producten die we alleen kunnen eten als we de oorspronkelijke eigenaars ofwel vermoorden ofwel beroven (meer keuzes heb je niet). Hoe kun je jezelf bewust, ontwaakt of zelfs maar liefdevol noemen als je deze wrede nietsontziende industrie steunt met je voedselkeuzes? “Ik laat mensen in hun waarde, leven en laten leven”, zeggen ze dan… Hoe durven ze! Mensen die vlees en vis eten laten juist NIET leven… ze vermoorden kostbaar leven voor hun eigen genot. Dat is niet ‘in je waarde laten’! Dat is egoïsme dat toegedekt wordt met spirituele taal – ik kan je namaste’s niet meer horen.

Ik hoef je niet meer te waarschuwen, je hebt het al door: dit is geen vriendelijk stukje. Dikke kans dat je je afvraagt waar die beminnelijke en begrijpende Boele is gebleven. Nou, die is er nog steeds, maak je geen zorgen. Sterker nog: dat is precies dezelfde Boele. Want ik ben een gepassioneerd mens en er zijn dingen die me wat kunnen schelen. De 1,2 miljoen dieren die DAGELIJKS in Nederland worden vermoord bijvoorbeeld – hoor je dat: 1.200.000 dieren PER DAG! Dát kan me wat schelen. Het maakt me niet uit of je mij vandaag sympathiek vindt of niet, ik wil dat je eerlijk wordt naar jezelf! En als je dat niet van plan bent, kun je maar beter stoppen met lezen (o, dat had je al gedaan…).

Het feit alleen al dat mensen die géén dieren doodmaken voor hun vlees, mensen die dieren níet beroven van hun melk en eieren een aparte naam hebben: de ‘veganisten’. Alsof het een hobby is! De één houdt van modelspoor en de ander is veganist… We hebben toch ook geen naam voor mensen die níet discrimineren op huidskleur, sekse of seksuele geaardheid? We vinden NIET DISCRIMINEREN normaal – en terecht! – en we geven mensen die het wél doen een naam: racisten, seksisten en homofoben. Maar als het gaat om de wrede massamoord op dieren draaien we het om: dan zijn de liefdevolle mensen die dat NIET doen plotseling vreemd en raar en liefdeloos. De bewijslast ligt aan de verkeerde kant.

En nee, mensen moeten dat níet zelf weten! Het is fout om dieren onnodig te laten lijden, op te sluiten, Het is op geen enkele manier te rechtvaardigen. Medisch niet, want veganisten zijn gemiddeld aantoonbaar de gezondste mensen op de planeet – we hebben geen vlees of melk nodig! Historisch niet (Paleo), want we leven niet meer met 10 miljoen oermensen in grotten en oerbossen, maar met bijna 8 miljard mensen op een planeet die kapot gaat aan deze industrie. Economisch niet, want de schade die deze industrie toebrengt aan de aarde is bijna niet meer goed te maken. En je kunt ook niet meer zeggen dat je het niet wist, wat we weten het wel. Jij ook! Jij weet ook wat er gebeurt!

En kom nou niet aan met argumenten dat het niet anders kan, dat we anders de groeiende wereldbevolking niet kunnen voeden. Dat is een leugen! De waarheid is precies andersom: we kunnen per hectare wel 5 tot 10 keer zoveel mensen voeden met uitsluitend plantaardig voedsel. Groente, fruit, bonen, granen, aardappelen, noten, zaden (etc., etc.) verbouwen is veel en veel efficiënter. De waarheid is dat we de wereld juist NIET kunnen voeden met dierlijk voedsel, daar zijn wetenschappers het al lang over eens. De overbevolking is niet het probleem, de manier waarop we de wereld voeden is het probleem!

Laat ik het even op een rijtje zetten voor je:

* VLEES is de spieren of organen van dieren. Correctie: van dode dieren. En voor wie het vergeten is: een VIS is ook een dier! Die dieren zijn morsdood als jij dat vlees eet. De dieren die je eet worden alleen maar in leven gehouden ómdat we ze later dood maken. Hun dood is hun enige bestaansrecht! Dat is misdadig.

* MELK is de voeding waarmee moeders hun kleintjes voeden (hún kleintjes!) en als het in een pak zit, is het gestolen van de moederdieren die hun eigen jongen niet meer zien en mogen voeden. En ja, dat geldt ook voor geitenmelk en schapenmelk (spiriwiri-mensen lijken dat soms wél oke te vinden). En dus ook voor alles wat daarvan gemaakt is: kaas, kwark, yoghurt (echt hoor, ik moet het nog regelmatig uitleggen: mensen die zeggen geen melk te gebruiken, maar wel kaas of yoghurt of kwark!).

* EIEREN zíjn het nageslacht van vogels (meestal kippen) en die legt een vogel om jongen te krijgen. Dat geldt ook voor kippen! Eieren zijn geen voedsel voor mensen, eieren zijn de ‘zwangerschap’ van vogels! En in de grootschalige eierfokkerij worden bovendien de haantjes nog als kuiken vermoord, dus zo ‘onschuldig’ is een eitje niet.

* En dat je BIOLOGISCH eet maakt het niks beter. Ook die dieren willen leven. Ook die dieren worden in gevangenschap gehouden. Ook die dieren halen nog geen kwart van hun natuurlijke leeftijd. Ook die dieren worden bestolen van hun melk en eieren. Ik ben voor biologische landbouw, maar alleen als het om plantaardig voedsel voor mensen gaat. Biologische veeteelt is net zo wreed en egoïstisch en vraagt bovendien nog veel meer land en grondstoffen.

Dat brengt me op de VEGETARIËRS. Ik vind hun positie onbegrijpelijk en onhoudbaar. De meesten van hen kiezen voor vegetarisch uit ideële motieven. Zij wéten dus waar het vandaan komt. Ze hebben zich kennelijk verdiept in die verderfelijke industrie-des-doods. Maar waarom vergeten ze dat dan als ze melk drinken, kaas eten en eieren eten? Dat is niet minder wreed. Niet alleen is dat een industrie die is ingericht op systematische DIEFSTAL, maar evengoed een industrie-des-doods. Als de productie afneemt, kunnen de koeien dood. De stiertjes, bokken en rammen (om maar wat te noemen) die in deze bedrijven worden geboren (en ja, dat moet, anders geven de moeders geen melk!) worden snel op gewicht gefokt, om alsnog vermoord te worden. Vegetariërs hebben een morele grens bedacht die niet bestaat. We hebben van álle dieren af te blijven –ze komen ons niet toe en we hebben ze niet nodig!

Veganisten krijgen vaak het verwijt dat ze zich beter zouden voelen dan anderen. Ik wilde dat het waar was. Veganisten moeten voorzichtig opereren en op hun woorden letten, anders worden ze als liefdeloze betweters weggezet (dat zal mij nu ook weer gebeuren). Ze dúrven zich helemaal niet ‘beter’ te voelen. En dat is jammer en onterecht. Want het moet maar eens gezegd worden: veganisten maken hier de moreel betere keuze! Ze zíjn op dit punt inderdaad moreel superieur. Ze hebben geen wreedheid en gestolen waar op hun menu staan. Wij beoordelen mensen die vrouwen onderdrukken, slaven houden en kinderen verkrachten (om maar wat te noemen) ook als immoreel. Dan zeggen we ook niet: ‘ach, laat iedereen in zijn waarde’. Er zijn dingen niet goed! Dieren onnodig laten lijden en doodmaken is niet goed!

De paar mensen die tot hier gekomen zijn, zijn ofwel veganist, ofwel behoorlijk moedig. Ik hoop écht van harte dat je jezelf nu eerlijk de vraag wilt stellen: kan ik het nog langer verantwoorden om vlees, vis, zuivel of eieren te eten? Kun jij jezelf tijdens het eten van deze wreedheden écht eerlijk in de spiegel aankijken? Doorzie alsjeblief de smoezen die je meteen wilt inbrengen om je gedrag goed te praten! Het is niet oké, er is geen redenering te bedenken die het acceptabel maakt. Je draait jezelf een rad voor ogen.

Ik zou willen dat veganisten zichzelf niet langer veganist noemen. Laten zij nu maar de ‘normaal’ zijn. Laten we de eters van vlees, zuivel en eieren een naam geven: carnisten, lactisten en ovisten. Geef hen, zolang het nodig is, een obscuur hoekje in de supermarkt waar ze hun verderfelijke waar kunnen kopen. Laat hén het schaamrood op de kaken krijgen. Laten restaurants die het aandurven de wrede carnisten, lactisten en ovisten nog ‘speciale gerechten’ serveren waar een logootje bij staat (‘pas op: eetbare wreedheid’). Het is anno 2018 toch wel tijd om een dierenleedvrij menu NORMAAL te noemen?

Zullen we alsjeblieft stoppen met deze gekte?